Route 14: De Groene Longen van Oostrozebeke

Plannetje route 14
Basiskaart © OpenStreetMap-bijdragers
Dit kaartje is vrijgegeven onder de Open Data Commons Open Database License (ODBL) door de Open Street Map Foundation (OSMF).

Terug naar beschrijving - Terug naar overzicht - Terug naar thuispagina

Voorstelling van de wandeling

Oostrozebeke is een woon- en industriegemeente langs de Mandel en het kanaal Roeselare-Leie. Ze wordt doormidden gesneden door de gewestweg N357 tussen Waregem en Roeselare via Izegem en Ingelmunster. Andere invalswegen leiden naar Tielt, Ooigem en Ingelmunster. Af en toe komt de gemeente in het nieuws door het vele fijn stof dat uitgebraakt wordt door de spaanderplaatfabrieken. Dit zijn in zekere zin de opvolgers van de vlasindustrie die hier tot het midden van de vorige eeuw dominant was. De oppervlakte bedraagt 1672 hectare waardoor er ongeveer 500 inwoners per vierkante kilometer wonen. Een verstedelijkt dorp dus.

Minder geweten is dat dat het centrum van Oostrozebeke beschikt over fikse groene longen die we tijdens deze wandeling zullen verkennen. Verder wordt het leven in het dorpscentrum veraangenaamd door de vele in gebruik zijnde en goed onderhouden kerkwegels; ook dit zijn Trage Wegen. Deze wegels zijn ideaal voor voetgangers en fietsers uit de woonwijken om het dorpscentrum met scholen en winkels te bereiken. We zullen ook een uitgebreide outdoor sport- en spel infrastructuur aantreffen.

Lengte: tussen 5 en 6 km.

Startplaats: De parking nabij de sporthal van Oostrozebeke, Ernest Brengierstraat. In het OC Mandelroos kan men de toiletten gebruiken.

Op volgende dagen kan de parkeergelegenheid beperkt zijn:

Schoeisel: De route bevat een aantal stroken door gemaaid gras en een strook langs een pad met houtschors.

Overige informatie: De route is goed te doen voor stevige kinderbuggy's.

Wegens de grasstroken en een pad met houtschors hebben we enkele alternatieve tracés uit voor deze wandelaars uitgewerkt. Ze zijn herkenbaar door de stippellijnen op het kaartje en het symbool ♿ in de beschrijving. We raden de rolwagengebruikers wel aan zich te laten begeleiden omdat sommige paden smal zijn en hier en daar een drempeltje in de route steekt.

Aanwijzers

Aanwijzer 1

Vanaf de parking stappen we tot de witte gevel van het gemeentehuis langs de Ernest Brengierstraat waar we meteen al een interessant gegeven vinden: nesten van huiszwaluwen onder de dakgoot van het gemeentehuis (Weetje A).

Laat het gemeentehuis rechts liggen en ga aan de T naar links: Smallestokstraat. Waar die naar rechts draait, ga je rechtdoor langs de Ravottestraat. Volg na iets minder dan 200 m de straat naar rechts tot de Tieltsteenweg. Steek die over en sla rechtsaf. Onmiddellijk links van de weg vindt u een kapelletje en een merkwaardig woonhuis (Weetje B).

Keer desnoods enkele meter terug en volg vanaf het kapelletje het pad in de meersen langs de Mandel: de eerste groene long op onze route (Weetje C).

Blijf het pad volgen tot aan de Kalbergstraat die de gelijknamige wijk rechts verbindt met het dorpscentrum links.

Weetjes

Weetje A

We kijken meteen naar de huisvesting van een van de grootste kolonies huiszwaluwen in ons werkingsgebied. Ze bouwden hun nesten onder de dakgoot van het witgeschilderde gemeentehuis. Doorgaans zijn er tussen de 30 en 50 bewoond. Een infobord geeft meer informatie over deze diertjes. Wanneer je komt tijdens de periode mei-augustus heb je grote kans het in- en uitgaand verkeer van deze behendige vliegers waar te nemen. Helaas zal dat gebouw eerlang gesloopt worden. Hoe we proberen dit op te vangen voor de "onteigende" zwaluwen, zien we op het einde van onze wandeling.

Weetje B

Het Onze-Lieve-Vrouwkapelletje (Erfgoed 87789) links van de weg werd opgericht als dank voor de bescherming tijdens wereldoorlog II.

De woning “Mandelbloem” (Erfgoed 87788) eveneens links van de weg is ontworpen in een modernistische stijl met elementen ontleend aan de z.g. "pakketbootstijl". Erachter ligt een typische vlasschuur.

Weetje C

Tijdens de Dag van de Natuur 2021 werd dit gebied ingericht in een samenwerking tussen de gemeente, StadsLandSchap en NP De Torenvalk. 35 vrijwilligers plantten hier 2000 stuks bosplantsoen en 85 solitaire bomen. De komende jaren zal het uitzicht hier dus steeds wijzigen. Reden genoeg om af en toe eens terug te komen.

Aanwijzer 2

De volgende paar honderd meter van onze route zijn niet direct inspirerend maar we beloven beterschap. Ga hier dus naar rechts. Sla 130 meter verder af naar links: Guido Gezellestraat. Volg deze weg tot de hoofdweg N357 door het dorp, de Wielsbekestraat. Sla links af. Steek aan het zebradpad de weg over en ga nog 120 meter tot juist achter het tankstation waar je rechts de Dalakkerstraat inslaat. Aan het eerste kruispunt sla je rechtsaf tot de pijpekop waar je naar links meedraait. 40 m achter de pijpekop stap je de "Groene Long" binnen, dit is inderdaad de benaming van dit terrein.

Aanwijzer 3

♿ volg het verharde pad links tot het een bocht van 180° maakt, verlaat daar links het pad en ga langs de grindweg tot de Gaverstraat waar je rechts afslaat.

De andere wandelaars volgen het pad dat met houtsnippers bedekt is. Na een haakse rechtse en een haakse linkse bocht vind je rechts de toegang tot een rustplaatsje: de "Troostplek Plantroost", met één "t" in het midden, geen twee. (Weetje E).

We keren terug naar de "Groene Long" en vervolgen onze weg met het gras aan onze linkerhand. We maken vlak voor de appartementen een haakse bocht naar links en daarna naar rechts waar we een speelschip vinden: nog een voorbeeld dat aantoont dat de gemeente het leven aangenaam wil maken. 130 m verder maakt het pad een knik naar links. We kruisen een verharde kerkwegel en komen aan op de Gaverstraat.

Weetje E

Op dit kleine parkje vind je rechts een bijenhall met een aantal korven. Je kan er door een raam het aan- en afvliegen van de honingbijen bekijken. Er is ook een bloemenweide of vlindertuin en er staan een paar zitbanken: de Troostplek. Als je nog iets verder stapt, zie je een eerste voorbeeldje van een stukje infrastructuur waarin Oostrozebeke sterk is, namelijk de vele kerkwegels die, zoals we zullen zien, dikwijls langs de achtertuinen van de woonwijken te vinden zijn. Daarvan zullen we er een aantal volgen. Deze niet, hij leidt naar de Kerkstraat.

Aanwijzer 4

Na 15 m doen we nog eens een “afnoezerke”: sla links af langs een nieuwe kerkwegel en wandel een 70-tal meter verder langs de Gaverbeek, niet te verwarren met de meer gekende Waregemse naamgenoot. De Oostrozebeekse versie stroomt via de Ooigembeek ondergronds door het dorpscentrum naar de Mandel. (Weetje F)

Wie zin en tijd heeft, kan dit betonnen pad nog wat verder volgen tot een verbreding van de Gaverbeek. We zien een tweede rietkraag en er is een zitbankje. Op meerdere plaatsen kan men vanaf de woonwijk dit pad bereiken om zo langs trage wegen naar het dorpscentrum te wandelen of te fietsen. De totale lengte van het pad tot het aansluit aan de wegenis van de woonwijk is 360 m.

Hoe ver je deze groene long ook verkend hebt, keer terug naar de Gaverstraat, sla links af en wandel 70 m tot aan de T. Sla rechtsaf de Palingstraat in.

Weetje F

Links zien we de Gaverbeek. Een "gaver" is een laaggelegen plaats waarvan de bodem dikwijls moeraskalk bevatte, een gesteente dat ietwat gelijkaardig is als mergel. Dit gesteente werd ontgonnen door de landbouwers en uitgestrooid op kalkarme gronden. Wanneer de voorraad opgebruikt was, was de grond "uitgemergeld".

Aan de overzijde van de beek zie je een rietkraag waar men met wat geluk rietvogels zoals de kleine karekiet kan zien of horen. Rietkragen in bebouwde oppervlaktes zijn eerder zeldzaam.

Aanwijzer 5

♿ ga naar links langs de Palingstraat en dan onmiddellijk naar rechts. Op het eind van de doodlopende weg begint een smal betonnen pad dat een grasdreef met zomereiken kruist. Ook dit is een van de groene longen. Blijf het betonnen pad volgen tot het uitkomt op de Blijfhofstraat. Sla linksaf tot een T waar je weer linksaf gaat. Op het einde opnieuw een betonnen pad maar nu sla je rechtsaf.

De andere wandelaars gaan naar rechts langs de Palingstraat. Na 15 m zie je tussen twee woningen links een groenstrook die je inslaat en je in een nieuwe groene long van Oostrozebeke brengt. Na 150 m kom je aan een T, sla linksaf. Na 15 m zie je tussen twee woningen links een groenstrook die je inslaat en je in een nieuwe groene long van Oostrozebeke brengt. Na 150 m kom je aan een T, sla linksaf. Wandel verder tussen de zomereiken en blijf 200 m rechtdoor gaan tot je aankomt bij het tweede betonnen paadje dat de woonwijken links en rechts met elkaar verbindt. Daar ga je rechtdoor.

Aanwijzer 6

Dertig meter verder draait het pad scherp mee naar rechts. Ons traject leidt nu onder een hoogspanningsleiding waaronder men niet gebouwd heeft. Links zie je een vestiging van het aardappelverwerkend bedrijf Agristo in Wielsbeke. Na 80 m buigt het pad naar links en kom je in de verkaveling Hove Ter Wilgen. Ga tussen de huizenrijen door en bemerk in het midden de "wadi" (Weetje G).

Ga op het einde naar rechts, Waterstraat. Vervolg langs de flauwe bocht naar rechts tot het kruispunt met de Stationstraat (Weetje H), dit is de weg van Oostrozebeke (rechts) naar Ooigem (links).

Steek de straat over en stap 180 m langs de Nieuwstraat tot het einde van de haag aan de rechterkant.

Weetje G

Tegenwoordig voorziet men in veel verkavelingen een zogenaamde "wadi". De oorspronkelijke betekenis van wadi is een rivierdal in droge gebieden dat meestal droog staat. Hier wordt de naam gebruikt voor een infiltratievoorziening. Bedoeling daarvan is dat het hemelwater niet afgeleid wordt naar de riolering maar naar een lager gelegen strook waar het in de grond kan infiltreren of langzaam kan afgeleid worden naar oppervlaktewater. Vandaar dat het acroniem WADI ook staat voor Water Afvoer Drainage Infiltratie.

Weetje H

De vroegere spoorlijn Anzegem - Waregem - Ingelmunster was belangrijk voor de vlasindustrie. Ze werd in 1868 geopend met daarbij een station in Oostrozebeke. Het reizigersvervoer tussen Waregem en Ingelmunster werd in 1950 afgeschaft. Sindsdien werd het goederenverkeer op de lijn geleidelijk afgebouwd tot het in 1985 helemaal stopgezet werd. Daarna werden de sporen afgebroken. Het tracé van de spoorlijn is hier en daar nog goed zichtbaar in het landschap. Het tracé tussen Sint-Eloois-Vijve en Waregem is het natuurgebied "Oude spoorwegberm" van Sint-Eloois-Vijve en wordt aangedaan door wandeling 10 in de wandelgids "Op Stap"van natuur.koepel. Op het grondgebied van Oostrozebeke is een deel van het vroegere tracé een fiets- en wandelpad geworden.

Aanwijzer 7

Sla vlak na de haag rechts de trage weg in. Je komt aan een oefenbaan voor paarden. Neem de flauwe bocht naar links en wandel naast die oefenbaan tot je aan een gracht, in feite de Ooigembeek, naar links moet. Aan de overzijde ligt het bospark, een onderdeel van het terrein van de vroegere feestzaak “De Visscherie” (Weetje I).

Ga lijnrecht langs dit pad, dat op het einde vrij smal is, tot de Leegstraat.

Weetje I

Het bospark kan men ook zien als één van de groene longen van Oostrozebeke maar het is niet toegankelijk voor het publiek. Het ligt in het stroomgebied van en wordt gevoed door de Ooigembeek. In het park bevindt zich een omwald terrein met bebouwing. Op een figuratief plan van 1639 staat binnen die omwalling een huis afgebeeld wat ons doet vermoeden dat het ooit een omwalde hoeve op een mote geweest is. Op de Ferrariskaart (1770-1778) is daar geen bebouwing meer te zien. De geschiedenis van de site vind je op de erfgoedwebsite (Erfgoed 87779).

Aanwijzer 8

Sla aan de Leegstraat rechts af. Stap verder langs die straat tot het kruispunt met de Hoogstraat, dit is de hoofdweg naar Ingelmunster met aan de linkerzijde "Vrij Polen" .

Steek de Hoogstraat over en wandel langs Ettingen (Weetje J).

De straat maakt een flauwe bocht naar links.

Weetje J

Waar precies de naam vandaan komt, weten we niet maar men vindt de term "ettinghe" soms terug in de staten van goed opgemaakt tijdens het Ancien Régime naar aanleiding van een overlijden. De term slaat dan op een weide in eigendom of vruchtgebruik van de overledene. Gezien de ligging van de straat bij de historische loop van de Mandel lijkt dit geen onlogische verklaring.

Aanwijzer 9

♿ volg Ettingen tot je aan een haakse bocht naar links aankomt. Sla daar rechts de Meersstraat in. Volg die tot het einde, daar begint een kort paadje. Sla aan de T linksaf. Ga langs dat pad rechtdoor, ook waar het pad afdraait naar links. Ga nog 20 m verder tot de kruising met een ander verharde pad. Links zien we een rietveldje.

De andere wandelaars slaan tussen de vierde en de vijfde plataan rechtsaf langs het korte paadje. Blijf ietwat zigzaggend de richting volgen en stap tussen de gebouwen door tot je aan een volgend pad komt. Rechts ervan zie je sportvelden, links huizen en andere woongebouwen. Ga langs dat pad rechtdoor, ook waar het pad afdraait naar links en ga nog 20 m verder tot de kruising met een ander verhard pad. Links zien we een rietveldje.

Aanwijzer 10

♿Sla rechtsaf en wandel 200 m langs het verharde pad. Links zie je een oude meander van de Mandel (Weetje K).

De andere wandelaars kunnen, als het graspad niet te nat of te drassig is, rechtdoor gaan. Sla 40 m verder aan de T rechtsaf en vervolg langs het graspad met de gekanaliseerde Mandel links. Aangezien dit stukje gemaaid wordt, kan het exacte tracé van jaar tot jaar wat verschillen. Het mooiste zicht op die Mandel krijg je als je eens achterom kijkt. Er staat ook een zitbank aan een bocht naar rechts. Daar vloeit de Ooigembeek in de Mandel. Aan de overzijde van de Mandel woekert een partij Japanse Duizenknoop, een haast onverwoestbare exoot. 50 m na die bocht zie je rechts een stukje van de historische loop van de Mandel (Weetje K).

Wandel verder richting de sporthal. Links begint een pad over een brugje dat iets verder versperd is, laat het dus links liggen en ga verder tot je aan een verhard pad komt. Sla linksaf.

Weetje K

De Mandel ontspringt in Passendale en is 40 km lang. In grote delen van Roeselare, Izegem en Ingelmunster stroomt ze ondergronds. Daarna is ze grotendeels gekanaliseerd en rechtgetrokken. De vroegere meanders zijn meestal gedempt maar hier zien we nog een stukje. De Mandel stroomt dan verder langs de wijk De Ginste, Sint-Baafs-Vijve en Wakken om tegenwoordig uit te monden in de gekanaliseerde Leie te Sint-Baafs-Vijve. Die monding van de ene gekanaliseerde rivier in de andere is een weinig inspirerende plek. Dat wist Guido Gezelle reeds toen hij in 1848 zijn gedicht over de Mandel schreef en dat u als toemaatje onder de routebeschrijving kunt zien. De historische monding tussen Wakken, Oeselgem en Zulte in een afgedamde Leiearm kan je zien langs onze wandeling Meanders en Meersen die in Oeselgem begint.

Aanwijzer 11

Ga verder langs de looppiste maar kijk eerst eens omhoog naar de hoek van de sporthal rechts (Weetje L).

Ga dan verder langs de verharde looppiste tussen de sporthal en de vele buitensportterreinen die de gemeente ter beschikking stelt. We zien onder meer tennisvelden, een basketbalpleintje, een skateboard oefenterrein en speelpleintje voor de kinderen. Voorbij de sporthal gaan we eerst rechts omheen de overdekte petanquevelden, dan links omheen de andere petanquevelden en verder langs de oprit van de sporthal tot we opnieuw de parking bereiken.

Weetje L

Tijdens het begin van de wandeling zagen we de nesten van huiszwaluwen aan het gemeentehuis. Toen vertelden we dat dit gebouw eerlang zal gesloopt worden. Natuurpunt De Torenvalk en de gemeente werken samen om deze vogels een nieuwe woonplaats te bezorgen aan de sporthal. Daarom zijn een 40-tal kunstnesten aangebracht op twee gevels die je hier kan zien. Tijdens het ontwerpen van deze wandeling, waren de nesten nog niet bewoond. We hopen dat de zwaluwen mettertijd hun weg erheen zullen vinden. Wegwijzers helpen niet, lokgeluiden misschien wel.

Epiloog

Wie een stukje Oostrozebeekse folklore wil proeven, kan terecht in Café Centraal, Markt 12, rechtover de kerktoren. Daar serveert men "mussenpootjes", een verwijzing naar de "anti-mussengilde" die hier in 1802 gesticht werd. Wie lid wilde zijn, moest jaarlijks tien dode mussen bij de voorzitter afleveren. De gilde heeft niet lang bestaan, maar mussen werden nog gegeten tijdens de oorlogsjaren. De traditie leeft in zekere zin verder in dit gerecht. Mussen worden niet geserveerd, wel kippenboutjes.

Bij wijze van uitsmuiter geven we hier nog de laatste regels van Guido Gezelles dichtwerk "De Mandelbeke" weer. Hij laat reeds in 1848 een treurwilg het verhaal van de industrialisering en teloorgang van de Mandel vertellen. We hopen op beterschap.

… daar weleer de schoone Mandel,
in heur kronkelenden wandel,
van waar heure bronne spruit
tot waar zij heur water spuit
in de temme Leiebaren,
vrij van kommer en gevaren,
door de schoone groene streek
vloog...! de snelle Mandelbeek,
vloog door menig groene weide,
die ze kuste en lekte en vleide;
menig dertle vissel schoot
zilverblinkend in heur schoot;
menig ande kwam er spelen,
menig vogel kwam er kwelen,
menig lammeken, bedorst,
laafde er zijn gedroogde borst.
Maar dit alles is verdwenen!
Droever dagen zijn verschenen;
't Mandelwater schiet nu vuil
door den watermolenkuil.
Niet een vogel komt er kwelen,
niet een ande 'n komt er spelen,
waar zij heure baren giet
en besmette dampen schiet.
Zelfs mag daar geen visch meer dertelen
of 't is om hem dood te spertelen;
niet een lammeken bedorst,
durft er koelen zijne borst;
noch geen zwaluw in heur plasschen
wil zijn sneeuwwit hertje wasschen;
al dat leeft, het schuwt de kreek,
en 't veracht de slavenbeek.

Daarom zucht ik, daarom stene ik,
daarom, neêrgebogen, ween ik,
daarom treurt de Wilgeboom
op den zwarten Mandelstroom.

Terug naar beschrijving - Terug naar overzicht - Terug naar thuispagina